Nog adres

Йæ уды фарн - уæлæуыл

Азтæ, азтæ... Уæ бонæй уæ уа, кæд дугъон бæхтæ цы басгуыхтыстут. Лидзут æмæ лидзут.
Нæ ирон фарны лæг, Ирыстоны кад æмæ намыс Джыккайты Шамилы трагикон сæфтæй нæ зæрдæты хъыг нæма банцад, нæ цæссыг нæма басур, цы фесæфтам, уый нæ æххæстæй нæма бауырныдта, афтæмæй-иу аз агæпп кодта. Зæрдæрысты æмæ фæсмойнаджы аз. Æвæдза, истæмæнты ма-иу раздахæн куы уаид, истæмæй ма нæхи куы сраст кæниккам йæ сыгъдæг номы раз.
Ууыл архайынц, Шамил йæ царды бонты кæм фæкуыста, уыцы университеты кусджытæ æмæ йе студенттæ дæр. Алыхуызон мадзæлттæ аразынц, цæмæй сæ уарзон ахуыргæнæг æмæ æмкусæгæн йæ ном сæнусон кæной.
29 майы 12 сахатыл бирæ адæм æрæмбырд ЦИПУ-йы филологон факультеты раз. Уым уыдысты нæ интеллигенцийы минæвæрттæ, фысджытæ, æхсæнадон архайджытæ, университеты коллектив, студенттæ, Шамилы сфæлдыстадæн табугæнджытæ, уазджытæ Турк æмæ Сирийæ...
Уазджытæм дуары бахизæны стыр портретæй худгæ каст Шамил, цыма сын афтæ дзырдта, æз никуыдæм ацыдтæн, уемæ дæн , зæгъгæ. Мысæн бон цыбыр разныхасæй байгом кодта журналист, ирон филологийы факультеты декан Хозиты Барис æмæ уазджытæн радзырдта мадзалы сæйраг нысан. Уый фæстæ ЦИПУ-йы Президент Мæхæмæтты Ахуырбег йæ дуæрттæ бакодта Шамилы номыл ног цалцæг, райдзаст аудиторийæн. Университеты разамынды хъæппæрисæй нырæй фæстæмæ ацы аудитори хæсдзæн Джыккайты Шамилы ном. Ахæм фыст ис бахизæн дуарыл дæр.

Аудитори у литературон музейы хуызæн. Фыссæн фæйнæджы сæрмæ Къоста æмæ Абайты Васойы хуызистыты 'хсæн кадджын бынат бацахста Шамилы портрет дæр. Хатæнæн йæ иннæ кæрон къулыл ирон æмæ уырыссаг кълассикты хуызистыты бынмæ скъапыты æмæ стъолтыл Шамилы сфæлдыстад æнæхъæнæй: чингуытæ, уацтæ, наукон куыстытæ... Къултыл йе 'мдзæвгæтæй скъуыддзæгтæ. Ацы аудиторийы чи ахуыр кæна, уыдон аргъуц кæндзысты Шамилы сыгъдæг номæй æмæ тырндзысты ахуыры бæрзæндтæм.
Мысæн бон дарддæр цыд ЮНЕСКО-йы залы. Мæхæмæтты Ахуырбег йæ раныхасы куыд банысан кодта, афтæмæй Шамилы ном æрмæст университеты æмæ ирон литературæйы нæ, фæлæ сыгъзæрин дамгъæтæй фыст æрцыд Ирыстоны историйы. Мах гæнæн æмæ амалæй архайдзыстæм йæ ном ын ноджыдæр сæнусон кæныныл. Университеты арæзт æрцæудзæн, кад æмæ йын ном чи скодта, уыцы ахуыргæндты цард æмæ сфæлдыстад æвдисæг музей. Уыдонимæ Æлборты Барысби, Туаты Ольгæ, Шамил æмæ бирæ æндæртæ. Тагъд ын йе сфæлдыстадыл фысдзысты дипломон куыстытæ æмæ диссертацитæ. Нæ зæрды ма ис Шамилы публицистикæ мыхуырæй рауадзын дæр.
- Кадджын лæгтæ нæм бирæ уыд, фæлæ сын куыд кад кæнæм, уый у хъуыддаг, - загъта йæ раныхасы Хуссар Ирыстоны Фысджыты цæдисы сæрдар Хъазиты Мелитон. - Мах хорзæй хорз зæгъын нæ зонæм, уæлдайдæр адæймаг цалынмæ не 'хсæн уа, уæдмæ. Цæмæн марæм нæхи къухтæй нæхи? Цæуылнæ аргъ кæнæм нæ хуыздæртæн? Ацы мадзал кæй хъæппæрисæй арæзт æрцыд, уыдонæн бузныг, фæлæ Шамил ноджы фылдæры аккаг у. Бафæзмыны аккаг у, Хуссар Ирыстоны йæ номыл нысангонд кæй æрцыд æрвылазон паддзахадон преми, уый. Шамилы рухс номæн кад кæнгæйæ мах скад кæндзыстæм нæхицæн.
Мадзалы ма раныхас кодтой ЦИПУ-йы ректор Созанаты Валери, ахуыргонд Цыбырты Людвиг, факультеты декан Хозиты Барис... Мыггаг æмæ хиуæтты номæй уазджытæ æмæ мадзал чи бацæттæ кодта, уыдонæн бузныг загъта Шамилы 'фсымæр Мурат.
Мысæн бон сæ аивадæй срæсугъд кодтой Дзанайты Ольгæйы камерон хор "Орион", ирон факультеты студенттæ азарыдысты, сæхæдæг кæй ныффыстой Шамилыл, уыцы зарæг. Студенттæ æмæ скъоладзаутæ бакастысты Шамилы фыст æмдзæвгæтæ æмæ уацтæй скъуыддзæгтæ. Залы æвæрд дынджыр экраныл кæрæдзи ивтой поэты къамтæ æмæ æм-дзæвгæты тексттæ.
Фæцис мысæн изæр, адæм здæхтысты æнкъард зæрдæйæ. Раздæрау нæ къæлидоры æвæрд портретæй худгæ фæндараст кодта Шамилы цæстæнгас, цыма та нын ногæй йе 'мдзæвгæ каст, уыйау.

Хъазуаты сидтæн æз фæдис,
Фæткъуы бæлас ныссагътон.
Мæнæн, цы зæгъон, уый уыдис,
Зæгъын цы хъуыд, уый загътон...
ДЖУСОЙТЫ Нинæ